اول تکلیف یک چیز را روشن کنیم: در ایران عبارت «خرید اکروپلیس» تقریبا همیشه یعنی بازی فکری آکروپلیس، همان بردگیم شهرسازی که نسخه ایرانی هم دارد. ما بازی رومیزی نمی فروشیم.
اگر منظورتان توکن AKRO است، جوابش را کوتاه می دهیم و بعد سراغ چیز مفیدتری می رویم: این توکن عملا بازار ندارد و دیجی دلار آن را معامله نمی کند. شرح کاملش را در صفحه وضعیت امروز آکروپولیس و ماجرای این پروژه نوشته ایم.
اما این صفحه را برای چیز دیگری نگه داشته ایم، چون AKRO مثال آموزنده ای است: چطور بفهمیم توکنی که در کیف پولمان داریم هنوز زنده است یا مرده؟
چرا این موضوع مهم است
در بازار ارز دیجیتال، مردن یک پروژه معمولا با اطلاعیه اعلام نمی شود. تیم ساکت می شود، توسعه متوقف می شود، صرافی ها یکی یکی جفت معاملاتی را حذف می کنند، و روی نمودار تقریبا هیچ اتفاق دراماتیکی نمی افتد.
بدتر از آن، خوراک قیمت اغلب کار می کند. یک عدد جایی نمایش داده می شود، دارنده توکن آن را در حساب خودش ضرب می کند و فکر می کند دارایی دارد. تا روزی که بخواهد بفروشد.
این را از روی حدس نمی گوییم؛ همین الان و روی همین توکن اندازه گرفتیم.
چهار تستی که در ده دقیقه جواب می دهند
یک: دفتر سفارش را ببینید، نه قیمت را
مهم ترین تست همین است و کمترین کسی انجامش می دهد.
به جای نگاه کردن به «آخرین قیمت»، ببینید بالاترین پیشنهاد خرید و پایین ترین پیشنهاد فروش چقدر است. اگر هر دو صفر باشند، یعنی هیچ کس نمی خرد و هیچ کس نمی فروشد. آخرین قیمت فقط یادگار آخرین معامله ای است که شاید ماه ها پیش انجام شده باشد.
وقتی وضعیت بازار AKRO را از رابط عمومی داده بزرگ ترین صرافی جهان پرسیدیم، جفت معاملاتی در حالت توقف بود و هم پیشنهاد خرید و هم پیشنهاد فروش صفر بودند. آخرین قیمت اما همچنان عددی نشان می داد. دقیقا همان تله ای که بالا گفتیم.
دو: دو منبع مستقل را با هم مقایسه کنید
قیمت یک دارایی سالم در دو مرجع مختلف تقریبا یکی است. اختلاف چند درصدی طبیعی است.
اگر دو منبع معتبر برای یک توکن دو عدد بدهند که مرتبه شان با هم فرق دارد، یکی از آن دو منجمد شده است. روی همین AKRO، عددی که صرافی متوقف نشان می داد با عددی که مرجع داده بازار می داد از این جنس اختلاف داشت. تقریبا همیشه عدد بزرگ تر همان عدد قدیمی است.
سه: عرضه در گردش و ارزش بازار را نگاه کنید، نه قیمت واحد را
قیمت واحد هیچ چیز نمی گوید. یک توکن می تواند کسری از یک سنت باشد و پروژه سالمی داشته باشد، و می تواند چند دلار باشد و مرده باشد.
چیزی که باید ببینید ارزش کل بازار و حجم معاملات روزانه است. حجم روزانه ای که در حد چند ده دلار باشد یعنی عملا هیچ کس معامله نمی کند. اگر خوراک داده ای که استفاده می کنید برای یک نماد اصلا چیزی برنمی گرداند، آن هم خودش یک جواب است.
چهار: سراغ خود پروژه بروید
سایت اصلی بالا می آید؟ مستندات فنی هنوز باز می شوند؟ آخرین اعلان رسمی مال کی است؟
پروژه های رها شده معمولا سایت اصلی را نگه می دارند چون تمدید دامنه ارزان است، اما زیرساخت های جانبی مثل مستندات و انجمن یکی یکی از دسترس خارج می شوند. در مورد آکروپولیس، سایت اصلی هنوز پاسخ می دهد ولی زیردامنه مستنداتش اصلا بالا نمی آید. این الگوی رایجی است.
چه کاری از دست شما برمی آید
اگر بعد از این چهار تست به این نتیجه رسیدید که توکنتان مرده است، گزینه ها محدود اند و بهتر است کسی الکی امیدوارتان نکند.
اگر دارایی روی یک صرافی است، تنها مرجع پاسخگو همان صرافی است. سراغ پشتیبانی خودشان بروید و بپرسید تکلیف موجودی چیست. اگر در کیف پول شخصی است، صرافی غیرمتمرکز تنها راه باقی مانده است و آنجا هم با نبود عمق بازار روبرو می شوید؛ یعنی برای فروش مقدار کمی توکن هم ممکن است افت قیمت شدیدی بخورید.
و ما هم چنین توکنی را نمی خریم. نه از سر سخت گیری: هر چه می خریم باید بتوانیم تسویه کنیم، و دارایی بدون خریدار قابل تسویه نیست.
درس اصلی برای خرید بعدی
بی تعارف، این چهار تست را قبل از خرید هم می شود انجام داد و ده دقیقه بیشتر وقت نمی برد.
قبل از اینکه توکن ناشناسی بخرید، دفتر سفارشش را ببینید، حجم روزانه اش را ببینید و سری به سایت خود پروژه بزنید. اگر پاسخ هر کدام مبهم بود، همان جا توقف کنید. بیشتر ضررهای این بازار از نوسان قیمت نیست؛ از خریدن چیزی است که بعدا نمی شود فروخت.
ما سعی می کنیم فقط ارزهایی را در پنل نگه داریم که واقعا بازار دارند. فهرست ارزهای دیجیتالی که در دیجی دلار معامله می شوند همین است و مستندات و مجوزهای ثبت شده ما هم قابل بررسی است.
و اگر هدف اصلی تان اصلا سرمایه گذاری روی یک پروژه نیست بلکه فقط می خواهید ارزش پولتان حفظ شود، انواع ووچر دلاری و کاربرد هرکدام و به طور مشخص کد یو ووچر برای نگهداری و انتقال دلاری ابزار مناسب تری است. این ها ریسک مرگ پروژه ندارند.
سوال های پرتکرار درباره ارز اکروپلیس
می توانم اکروپلیس بخرم؟
از دیجی دلار نه. بازار این توکن روی صرافی های بزرگ متوقف است و پیشنهاد خرید و فروشی وجود ندارد، پس آن را معامله نمی کنیم.
ارز اکروپلیس چه بود؟
AKRO توکن یک پروژه دیفای بود که روی پس انداز و بازدهی خودکار کار می کرد. پس از حمله ای در سال ۲۰۲۰ که حدود دو میلیون دلار از استخرهایش خارج شد، پروژه دیگر جایگاه قبلی اش را به دست نیاورد.
چطور بفهمم یک توکن دیگر هم مرده است؟
چهار تست ساده: پیشنهاد خرید و فروش در دفتر سفارش را ببینید نه آخرین قیمت را؛ قیمت را در دو منبع مستقل مقایسه کنید؛ حجم معاملات روزانه و ارزش بازار را نگاه کنید نه قیمت واحد را؛ و سری به سایت و مستندات خود پروژه بزنید. توضیح کامل هرکدام بالاتر در همین صفحه آمده است.
چرا هنوز جایی برای این توکن قیمت نشان داده می شود؟
چون آخرین قیمت یعنی آخرین معامله انجام شده، نه قیمت فعلی. اگر بازار متوقف شده باشد، آن عدد سر جایش می ماند و ممکن است ماه ها قدیمی باشد. برای همین باید پیشنهاد خرید و فروش را دید، نه آخرین قیمت را.
منظورم بازی فکری آکروپلیس بود
پس اینجا جای درستی نیست. دیجی دلار فقط ارز دیجیتال و ووچر معامله می کند و بازی رومیزی نمی فروشد.
منابع: سایت رسمی آکروپولیس و گزارش CoinDesk درباره حمله سال ۲۰۲۰. وضعیت بازار از رابط عمومی داده صرافی ها در همین تاریخ اندازه گیری شده است.