تاریخچه اتریوم؛ ده سال و هر فورکی که مهم بود
برای ثبت سفارش به حساب نیاز دارید. ثبت نام رایگان است.
بیشتر تاریخچه های فارسی اتریوم یک عادت مشترک دارند: تا مرج پیش می آیند و همان جا تمام می شوند. انگار بعد از شهریور ۱۴۰۱ اتفاق دیگری نیفتاده.
افتاده. چهار ارتقای بزرگ دیگر، که دست کم دوتایشان بیشتر از خود مرج روی جیب کاربر معمولی اثر گذاشته اند.
این مطلب همان خط زمانی است، با تاریخ های دقیق از مستندات خود اتریوم، و با یک ستون اضافه که در متن های ترجمه شده نیست: هر مرحله برای کاربر ایرانی چه معنایی داشت.
ایده در پایان ۲۰۱۳ روی کاغذ آمد. حرف اصلی اش ساده بود و همان حرف امروز هم هست: بلاکچین لازم نیست فقط دفتر پول باشد؛ می شود روی آن برنامه اجرا کرد.
پیش فروش تابستان ۲۰۱۴ انجام شد و شبکه اصلی در ۳۰ ژوئیه ۲۰۱۵ با نسخه ای به اسم فرانتیر بالا آمد. فرانتیر عمدا خام بود؛ چیزی برای کاربر عادی نداشت و برای توسعه دهنده ها منتشر شده بود.
نسخه پایدارتر، هوم استد، در ۱۴ مارس ۲۰۱۶ آمد. از اینجا به بعد اتریوم دیگر یک آزمایش نبود.
در تابستان ۲۰۱۶ یک قرارداد هوشمند بزرگ به نام دائو مورد سواستفاده قرار گرفت و بخش عمده موجودی اش خارج شد.
شبکه سر دوراهی ماند. یا قرارداد را همان طور که نوشته شده بود به رسمیت می شناخت و ضرر را می پذیرفت، یا تاریخچه را دستکاری می کرد تا پول برگردد.
تصمیم گرفت پول را برگرداند. در ۲۰ ژوئیه ۲۰۱۶ و در بلاک ۱۹۲۰۰۰۰ انشعاب انجام شد و کسانی که این کار را قبول نداشتند زنجیره قدیمی را ادامه دادند؛ همان که امروز اتریوم کلاسیک است.
موج عرضه های اولیه در ۲۰۱۷ تقریبا تماما روی اتریوم اتفاق افتاد و اولین بار بود که شبکه واقعا زیر بار رفت. کارمزدها بالا رفت و بحث مقیاس پذیری از حالت تئوری بیرون آمد.
در همین سال ها بود که تصمیم گرفته شد شبکه از استخراج به اثبات سهام برود. کار در ۱ دسامبر ۲۰۲۰ با راه اندازی زنجیره بیکن شروع شد. آن زنجیره دو سال به موازات شبکه اصلی کار کرد بدون اینکه هیچ تراکنشی را جابه جا کند؛ داشت خودش را ثابت می کرد.
ارتقای لندن در ۵ اوت ۲۰۲۱ آمد و پیشنهاد شماره ۱۵۵۹ را با خودش آورد. بازار کارمزد از حراج آزاد به یک کارمزد پایه تعیین شده توسط شبکه تغییر کرد، و آن کارمزد پایه به جای اینکه به ماینر برسد، سوزانده می شود.
اثر واقعی اش برای کاربر این نبود که کارمزد ارزان شد؛ نشد. این بود که قابل پیش بینی تر شد. قبلش باید حدس می زدید چقدر پیشنهاد بدهید تا تراکنش جا بیفتد.
در بلاک ۱۵۵۳۷۳۹۴ شبکه اصلی به زنجیره بیکن وصل شد و استخراج اتریوم تمام شد. از آن لحظه امنیت شبکه با سرمایه قفل شده تامین می شود، نه با مصرف برق.
برای ایران این مهم ترین خبر آن سال بود و دلیلش هم ربطی به قیمت نداشت. تعداد زیادی ریگ کارت گرافیک در کشور روی همین یک زنجیره کار می کرد و یک شبه بی مصرف شد. هر کسی امروز به شما «دستگاه ماینر اتریوم» بفروشد، یا سه سال است خبر ندارد یا امیدوار است شما خبر نداشته باشید.
و یک سوتفاهم رایج: مرج کارمزد را کم نکرد. اصلا برای این کار طراحی نشده بود.
اینجا همان بخشی است که خط زمانی های قدیمی ندارند.
- شاپلا، ۱۲ آوریل ۲۰۲۳. برداشت از استیکینگ فعال شد. تا آن روز هر کسی اتریوم استیک کرده بود، عملا راه خروجی نداشت. استیکینگ از این تاریخ به بعد یک محصول واقعی شد، نه یک تعهد یک طرفه.
- دنکون، ۱۳ مارس ۲۰۲۴. ای آی پی ۴۸۴۴ و بلاب ها. هزینه شبکه های لایه دوم برای نوشتن داده روی اتریوم به شدت افت کرد. اگر مبالغ کوچک جابه جا می کنید، این ارتقا بیشتر از مرج به شما مربوط است.
- پکترا، ۷ مه ۲۰۲۵. دو تغییر مهم: سقف موجودی موثر هر ولیدیتور به ۲۰۴۸ اتریوم رسید، و حساب های معمولی توانستند مثل قرارداد هوشمند کد اجرا کنند. دومی چیزی است که دسته کردن چند تراکنش و پرداخت کارمزد توسط شخص ثالث را ممکن می کند.
- فوساکا، ۳ دسامبر ۲۰۲۵. ادامه همان مسیر داده و ظرفیت لایه دوم.
الگو را می بینید؟ از ۲۰۲۳ به بعد تقریبا هیچ ارتقایی سراغ سریع کردن خود لایه اصلی نرفته. تصمیم اتریوم درباره سرعت لایه اصلی این تصمیم را باز کرده. مسیر انتخاب شده این است که لایه اصلی امن و کم تغییر بماند و شلوغی برود بالا، روی شبکه های لایه دوم اتریوم چه هستند.
سه چیز عملی از آن بیرون می آید.
اول، اسم ها. «اتریوم ۲» رسما کنار گذاشته شده و اگر جایی امروز با این عنوان چیزی به شما می فروشند، علامت خوبی نیست. اتریوم دو نامی که کنار گذاشته شد ماجرا را توضیح داده.
دوم، انشعاب ها. اتریوم بارها هارد فورک شده و هر بار سوال «با موجودی من چه می شود» تکرار شده. جوابش تقریبا همیشه یکسان است و هر هارد فورک با موجودی شما چه می کند آن را نوشته.
سوم، استیکینگ. بعد از شاپلا این دیگر یک قفل بی برگشت نیست، ولی هنوز چهار روش دارد که فقط دوتایش برای کاربر ایرانی عملی است. استیکینگ اتریوم و راه های عملی اش تفکیک کرده.
و اگر تازه می خواهید وارد شوید: مسیر از ایران یا خرید اتریوم از ایران با ریال است، یا اگر مقصد پرداختتان سرویس های خارجی است، ووچر برای پرداخت های ارزی کار را ساده تر می کند. هر مسیر دیگری که با احراز هویت جعلی باز شود، همان اول یا همان آخر به مسدود شدن موجودی می رسد.
اتریوم در چه تاریخی رونمایی شد؟
شبکه اصلی در ۳۰ ژوئیه ۲۰۱۵ با نسخه فرانتیر راه افتاد. ایده و متن اولیه به پایان ۲۰۱۳ برمی گردد و پیش فروش در ۲۰۱۴ انجام شد، پس بسته به اینکه کدام لحظه را «تولد» بدانید، سه تاریخ متفاوت درست است.
اتریوم چه زمانی و چگونه به وجود آمد؟
از یک متن پیشنهادی در ۲۰۱۳ که می گفت بلاکچین می تواند برنامه اجرا کند. تفاوتش با بیت کوین همین یک جمله بود: بیت کوین برای انتقال ارزش ساخته شده بود، اتریوم برای اجرای کد.
شبکه های اتریوم چه هستند؟
یک شبکه اصلی دارد و چند شبکه آزمایشی مثل سپولیا و هودی. جدا از این ها، ده ها شبکه لایه دوم روی اتریوم کار می کنند که آدرس شما در آن ها همان آدرس است ولی شبکه اش یکی نیست. اشتباه گرفتن این دو، شایع ترین دلیل گم شدن دارایی در انتقال است.
تعداد اتریوم در جهان چقدر است؟
سقف مشخصی مثل بیت کوین ندارد. مقداری اتریوم بابت پاداش ولیدیتورها منتشر می شود و مقداری هم از سال ۲۰۲۱ به بعد بابت کارمزد پایه سوزانده می شود، پس عرضه در گردش بسته به شلوغی شبکه بالا و پایین می رود. عدد لحظه ای اش را در همین صفحه از داده زنده ببینید، نه از یک متن قدیمی.
تاریخ ها و شماره بلاک های این مطلب از خط زمانی رسمی خود پروژه گرفته شده: فهرست تمام فورک های اتریوم در ethereum.org.
